Otizm Spektrum Bozukluğu Tanı Yaşını Etkileyen Ebeveyn Özellikleri: Kesitsel Bir Gözlem Çalışması

Sadettin Burak Açıkel; Miray Çetinkaya; Candan Taşkıran; Fatma Hülya Çakmak; Büşra Sultan Aydos; Yetiş Işıldar

doi:10.4274/tjcamh.galenos.2021.35744

Otizm Spektrum Bozukluğu Tanı Yaşını Etkileyen Ebeveyn Özellikleri: Kesitsel Bir Gözlem Çalışması

PDF

Özgün Araştırma

Otizm Spektrum Bozukluğu Tanı Yaşını Etkileyen Ebeveyn Özellikleri: Kesitsel Bir Gözlem Çalışması

Turk J Child Adolesc Ment Health 2022;29(1):29-34 DOI: 10.4274/tjcamh.galenos.2021.35744

, , , , ,

PDF

İzin

Öz

Amaç:

Otizm spektrum bozukluğu (OSB), 68 çocuktan birini etkileyen, çocukluk çağının yaygın bir nörogelişimsel bozukluğudur. OSB’li birçok çocuk, yaşamlarının ilk yılında sosyal etkileşimlerde fark edilebilir sorunlar sergiler. Bazı anneler sorunları erken fark etse de çeşitli nedenlerle çocukların tanısı gecikmektedir. Bu çalışmada ebeveynin otistik özellikleri, aleksitimi ve çocuğun problemli davranışları ile tanısal gecikme arasındaki ilişkiyi araştırmayı amaçladık.

Gereç ve Yöntem:

Çalışmaya OSB’li toplam 80 çocuk ve ebeveynleri dahil edilmiştir. Annelere Otizm Anketi (OA), Toronto Aleksitimi Ölçeği ve Anormal Davranış Kontrol Listesi verildi. Sosyo-ekonomik durum Hollingshead-Redich Ölçeği ile ölçüldü.

Bulgular:

Ortalama OSB tanı yaşının 35,73±12,03 ay, ebeveynlerin semptomları ilk fark etme süresinin 27,07±9,43 ay olduğunu bulduk. Ayrıca annelerin çocuklarındaki semptomları fark edip çocuk ve ergen psikiyatri kliniğine getirmeleri arasında ortalama 9,66±8,89 ay gecikme olduğunu tespit ettik. Bu fark, ebeveynlerin OA-sosyal beceriler alt ölçeği puanları ile anlamlı pozitif korelasyon göstermiştir.

Sonuç:

Çalışmamız, Türkiye’de OSB tanısındaki yaşa ilişkin verilerin sunulması ve tanısal gecikme hakkında bilgi vermesi açısından önemlidir. Bu konuda daha geniş örneklemli çok merkezli çalışmalara ihtiyaç duyulmaktadır.

Anahtar Kelimeler: Otizm, ebeveyn özellikleri, tanı, aleksitimi, tanı gecikmesi

Kaynakça

1

American Psychiatric Association. Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders. American Psychiatric Association; 2013. doi:10.1176/appi.books.9780890425596

2

Magiati I, Tay XW, Howlin P. Cognitive, language, social and behavioural outcomes in adults with autism spectrum disorders: a systematic review of longitudinal follow-up studies in adulthood. Clin Psychol Rev. 2014;34:73-86.

3

Baio J, Wiggins L, Christensen DL, Maenner MJ, Daniels J, Warren Z, Kurzius-Spencer M, Zahorodny W, Robinson Rosenberg C, White T, Durkin MS, Imm P, Nikolaou L, Yeargin-Allsopp M, Lee LC, Harrington R, Lopez M, Fitzgerald RT, Hewitt A, Pettygrove S, Constantino JN, Vehorn A, Shenouda J, Hall-Lande J, Van Naarden Braun K, Dowling NF. Prevalence of Autism Spectrum Disorder Among Children Aged 8 Years - Autism and Developmental Disabilities Monitoring Network, 11 Sites, United States, 2014. MMWR Surveill Summ. 2018;67:1-23.

4

Ozonoff S, Heung K, Byrd R, Hansen R, Hertz-Picciotto I. The onset of autism: patterns of symptom emergence in the first years of life. Autism Res. 2008;1:320-328.

5

Charman T, Baird G. Practitioner review: Diagnosis of autism spectrum disorder in 2- and 3-year-old children. J Child Psychol Psychiatry. 2002;43:289-305.

6

Sacrey LA, Zwaigenbaum L, Bryson S, Brian J, Smith IM, Roberts W, Szatmari P, Roncadin C, Garon N, Novak C, Vaillancourt T, McCormick T, MacKinnon B, Jilderda S, Armstrong V. Can parents’ concerns predict autism spectrum disorder? A prospective study of high-risk siblings from 6 to 36 months of age. J Am Acad Child Adolesc Psychiatry. 2015;54:470-478.

7

Ozonoff S, Young GS, Steinfeld MB, Hill MM, Cook I, Hutman T, Macari S, Rogers SJ, Sigman M. How early do parent concerns predict later autism diagnosis? J Dev Behav Pediatr. 2009;30:367-375.

8

Adelman CR, Kubiszyn T. Factors That Affect Age of Identification of Children With an Autism Spectrum Disorder. J Early Interv. 2016;39:18-32.

9

Daniels AM, Mandell DS. Explaining differences in age at autism spectrum disorder diagnosis: a critical review. Autism. 2014;18:583-597.

10

Wiggins LD, Baio J, Rice C. Examination of the time between first evaluation and first autism spectrum diagnosis in a population-based sample. J Dev Behav Pediatr. 2006;27(Suppl 2):S79-S87.

11

Goin-Kochel RP, Mackintosh VH, Myers BJ. How many doctors does it take to make an autism spectrum diagnosis? Autism. 2006;10:439-451.

12

Desai A, Foss-Feig JH, Naples AJ, Coffman M, Trevisan DA, McPartland JC. Autistic and alexithymic traits modulate distinct aspects of face perception. Brain Cogn. 2019;137:103616.

13

Lyvers M, Kohlsdorf SM, Edwards MS, Thorberg FA. Alexithymia and Mood: Recognition of Emotion in Self and Others. Am J Psychol. 2017;130:83-92.

14

Demers LA, Koven NS. The Relation of Alexithymic Traits to Affective Theory of Mind. Am J Psychol. 2015;128:31-42.

15

Bralten J, van Hulzen KJ, Martens MB, Galesloot TE, Arias Vasquez A, Kiemeney LA, Buitelaar JK, Muntjewerff JW, Franke B, Poelmans G. Autism spectrum disorders and autistic traits share genetics and biology. Mol Psychiatry. 2018;23:1205-1212.

16

Baron-Cohen S, Wheelwright S, Skinner R, Martin J, Clubley E. The autism-spectrum quotient (AQ): evidence from Asperger syndrome/high-functioning autism, males and females, scientists and mathematicians. J Autism Dev Disord. 2001;31:5-17.

17

Kose S, Bora E, Erermis S, Aydin C. Psychometric features of Turkish version of Autism-Spectrum Quotient. Anadolu Psikiyatr Derg. 2010;11:253-260.

18

Güleç H, Köse S, Güleç MY, Çitak S, Evren C, Borckardt J, Sayar K. Reliability and factorial validity of the Turkish version of the 20-item Toronto alexithymia scale (TAS-20). Klin Psikofarmakol Bul. 2009;19:214-220.

19

Aman MG, Singh NN, Stewart AW, Field CJ. The aberrant behavior checklist: a behavior rating scale for the assessment of treatment effects. Am J Ment Defic. 1985;89:485-491.

20

Sucuoğlu B. Investigation of Psychometric Properties of Turkish Version of The Aberrant Behavior Checklist: [Sorun Davranişlar Kontrol Listesi Türkçe Formunun Psikometrik Özelliklerinin İncelenmesi]. Turk Psikol Derg. 2003;18:77-91.

21

Coo H, Ouellette-Kuntz H, Lam M, Yu CT, Dewey D, Bernier FP, Chudley AE, Hennessey PE, Breitenbach MM, Noonan AL, Lewis ME, Holden JJ. Correlates of age at diagnosis of autism spectrum disorders in six Canadian regions. Chronic Dis Inj Can. 2012;32:90-100.

22

Shattuck PT, Durkin M, Maenner M, Newschaffer C, Mandell DS, Wiggins L, Lee LC, Rice C, Giarelli E, Kirby R, Baio J, Pinto-Martin J, Cuniff C. Timing of identification among children with an autism spectrum disorder: findings from a population-based surveillance study. J Am Acad Child Adolesc Psychiatry. 2009;48:474-483.

23

Ercan ES, Pekcanlar AA. Çocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları. Türkiye Çocuk ve Genç Psikiyatrisi Derneği; 2016.

24

Goin-Kochel RP, Mackintosh VH, Myers BJ. How many doctors does it take to make an autism spectrum diagnosis? Autism. 2006;10:439-451.

25

Valicenti-McDermott M, Hottinger K, Seijo R, Shulman L. Age at diagnosis of autism spectrum disorders. J Pediatr. 2012;161:554-556.