Öz
Amaç:
Ergenlik, gençlerde belirgin psikolojik, biyolojik, kognitif, sosyal/emosyonel ve kişilik değişikliklerinin yaşandığı bir geçiş dönemidir. Bu dönemde spora katılım, zihin ve beden gelişimine olumlu katkı sağlar. Bu çalışmada, erken adölesan dönemde erkek futbol oyuncularında spora katılım motivasyonu ve genel psikopatoloji risk değerlendirmesi ve ailenin eğitim ve sosyo-ekonomik düzeyi ile ilişkisini araştırmak amaçlanmıştır.
Gereç ve Yöntem:
Türkiye Futbol Federasyonu tarafından ulusal takım seçmelerine davet edilen 13-14 yaş oyuncular değerlendirildi. Veri toplamada; Spor Motivasyon Ölçeği (SMÖ), Çocukluk Çağı Depresyon Enventeri, Çocukluk Çağı Anksiyete Tarama Ölçeği (ÇATÖ) kullanıldı. Çift değişkenli, çok değişkenli ve korelasyon analizleri gerçekleştirildi.
Bulgular:
Katılımcıların %57,3’ü yılın ilk çeyreği doğumluydu. Futbol oynama süresi ile aile eğitim düzeyi arasında negatif korelasyon vardı. Kronolojik yaş, yaş çeyrekleri ve SMÖ, ÇDİ veya ÇATÖ arasında farlıklık yoktu. Regresyon analizinde, amotivasyon skorunun depresyon skorunu yükselttiği (olasılık oranı: 2,099, güven aralığı: 1,074-4,101, p=0,030) bulundu.
Sonuç:
Erken adölesan dönemde futbol oynamak depresyon risk skorunu azaltabilir. Rol modellerin ve çevresel faktörlerin adölesanların gelişiminde önemli olduğu hatırlanmalıdır.
Anahtar Kelimeler: Adölesan, futbol, depresyon, ebeveyn
Kaynakça
Ozbay HM. Ruh sağlığı ve hastalıkları kliniğine başvuran ergenlerin kendilerini algılamalarıyla başvurmayanların kendilerini algılamalarının karşılaştırılması. Yayınlanmamış Doktora Tezi. Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü. Ankara 2000.
Visek AJ, Harris B, Blom LC. Mental Training with Youth Sport Teams: Developmental Considerations & Best Practice Recommendations. J Sport Psychol Action. 2013;4:10.1080/21520704.2012.733910.
Beesdo K, Knappe S, Pine DS. Anxiety and anxiety disorders in children and adolescents: developmental issues and implications for DSM-V. Psychiatr Clin North Am. 2009;32:483-524.
Merikangas KR, He JP, Burstein M, Swendsen J, Avenevoli S, Case B, Georgiades K, Heaton L, Swanson S, Olfson M. Service utilization for lifetime mental disorders in U.S. adolescents: results of the National Comorbidity Survey-Adolescent Supplement (NCS-A). J Am Acad Child Adolesc Psychiatry. 2011;50:32-45.
Harrington RC. Adult Outcomes of Childhood and Adolescent Depression: Influences on the Risk for Adult Depression. Psychiatric Annals. 1996;26.6:320-325.
McMahon EM, Corcoran P, O'Regan G, Keeley H, Cannon M, Carli V, Wasserman C, Hadlaczky G, Sarchiapone M, Apter A, Balazs J, Balint M, Bobes J, Brunner R, Cozman D, Haring C, Iosue M, Kaess M, Kahn JP, Nemes B, Podlogar T, Poštuvan V, Sáiz P, Sisask M, Tubiana A, Värnik P, Hoven CW, Wasserman D. Physical activity in European adolescents and associations with anxiety, depression and well-being. Eur Child Adolesc Psychiatry. 2017;26:111-122.
Gulliver A, Griffiths KM, Mackinnon A, Batterham PJ, Stanimirovic R. The mental health of Australian elite athletes. J Sci Med Sport. 2015;18:255-261.
WHO. Promoting mental health: Concepts, emerging evidence, practice (Summary Report). Geneva: World Health Organization; 2004.
Gonzalez JM, Alegria M, Prihoda TJ, Copeland LA, Zeber JE. How the relationship of attitudes toward mental health treatment and service use differs by age, gender, ethnicity/race and education. Soc Psychiatry Psychiatr Epidemiol. 2011;46:45-57.
Lawrence D, Johnson S, Hafekost J, Boterhoven de Haan K, Sawyer M, Ainley J, Zubrick SR. The Mental Health of Children and Adolescents : Report on the second Australian Child and Adolescent Survey of Mental Health and Wellbeing. Australia: Department of Health. 2015.
Praxedes A, Moreno A, Garcia-Gonzalez L, Pizarro D, Del Villar F. The Relative Age Effect on Soccer Players in Formative Stages with Different Sport Expertise Levels. J Hum Kinet. 2017;60:167-173.
Pelletier LG, Tuson KM, Fortier MS, Vallerand RJ, Briére NM, Blais MR. Toward a New Measure of Intrinsic Motivation, Extrinsic Motivation, and Amotivation in Sports: The Sport Motivation Scale (SMS). Journal of Sport & Exercise Psychology. 1995;17:35-53.
Kazak Z, Çetinkalp F, Altıntaş A. The Validity and Reliability Study of the Sport Motivation Scale’s Adolescent Version. 2nd International Social Sciences in Physical Education and Sport Congress. Ankara 2012:1.
Oy B. Çocuklar için depresyon ölçeği: Geçerlilik ve güvenirlik çalışması. Türk Psikiyatri Dergisi. 1991;2:132-136.
Birmaher B, Brent DA, Chiappetta L, Bridge J, Monga S, Baugher M. Psychometric properties of the Screen for Child Anxiety Related Emotional Disorders (SCARED): a replication study. J Am Acad Child Adolesc Psychiatry. 1999;38:1230-1236.
Karaceylan Çakmakçı F. Çocuklarda anksiyete bozukluklarını tarama ölçeği geçerlilik ve güvenilirlik çalışması. Kocaeli: Kocaeli Üniversitesi; 2004.
Ozyurt G. A Randomised Controlled Study Evaluating the Effects of Triple P Positive Parenting Program on Anxiety Level and Mental Health of Children, Who are Between 8-12 Years Old With Anxiety Disorder, and Their Parents. Yayınlanmamış Uzmanlık Tezi. Dokuz Eylül Üniversitesi Tıp Fakültesi, Çocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları AD, İzmir 2013.
Wylleman P, Alfermann D, Lavallee D. Career transitions in sport: European perspectives. Psychology of Sport and Exercise. 2004;5:7-20.
Nixdorf I, Frank R, Beckmann J. Comparison of athletes’ proneness to depressive symptoms in individual and team sports: Research on psychological mediators in junior elite athletes. Front Psychol. 2016;7:893.
Janelle M, Hillman C. Expert performance in sport. Current perspectives and critical issues. Human Kinetics. 2003:19-48.
Ford JL, Ildefonso K, Jones ML, Arvinen-Barrow M. Sport-related anxiety: current insights. Open Access J Sports Med. 2017;8:205-212.
Glick ID, Kamm R, Morse E. The evolution of sport psychiatry, circa 2009. Sports Med. 2009;39:607-613.
Wiersma LD. Risks and Benefits of Youth Sport Specialization: Perspectives and Recommendations. Pediatric Exercise Science. 2000;12:13-22.
Baxter-Jones AD, Maffulli N; TOYA Study Group. Parental influence on sport participation in elite young athletes. J Sports Med Phys Fitness. 2003;43:250-255.
Fredricks JA, Eccles JS. Family socialization, gender, and sport motivtion and involvement. Journal of Sport and Exercise Psychology. 2005;27:3-31.
Sheridan D, Coffee P, Lavallee D. A systematic review of social support in youth sport. International Review of Sport and Exercise Psychology. 2014;7:198-228.
Helsen WF, van Winckel J, Williams AM. The relative age effect in youth soccer across Europe. J Sports Sci. 2005;23:629-636.
Anderson JC, Funk JB, Elliott R, Smith PH. Parental support and pressure and children’s extracurricular activities: Relationships with amount of involvement and affective experience of participation. Journal of Applied Developmental Psychology. 2003;24:241-257.
Brennan PA, Hammen C, Katz AR, Le Brocque RM. Maternal depression, paternal psychopathology, and adolescent diagnostic outcomes. J Consult Clin Psychol. 2002;70:1075-1085.
Canino G, Shrout PE, Rubio-Stipec M, Bird HR, Bravo M, Ramirez R, Chavez L, Alegria M, Bauermeister JJ, Hohmann A, Ribera J, Garcia P, Martinez-Taboas A. The DSM-IV rates of child and adolescent disorders in Puerto Rico: prevalence, correlates, service use, and the effects of impairment. Arch Gen Psychiatry. 2004;61:85-93.
