Öz
Amaç
Otizm spektrum bozukluğunun (OSB) yaygınlığı küresel olarak artmakta ve etkilenen bireyler ve bakıcıları için önemli zorluklar ortaya çıkarmaktadır. OSB için belirlenmiş tanısal biyobelirteçler bulunmamakta olup bu durum zamanında ve doğru tanı için farkındalığı önemli hale getirmektedir. Önceki araştırmalar, Google arama sorgularını analiz etmenin, gerçek zamanlı küresel eğilimleri ve sağlık koşullarına yönelik kamu ilgisini değerlendirmek için değerli bir yöntem sunduğunu vurgulamıştır. Bu doğrultuda, bu çalışma Türkiye’de Nisan 2014’ten Nisan 2024’e kadar Google Trends verilerini analiz ederek otizme olan kamu ilgisini ölçmeyi amaçlamaktadır.
Gereç ve Yöntem
İnternette arama sorgularının sıklığını takip eden çevrim içi bir hizmet olan Google Trends, Nisan 2014’ten Nisan 2024’e kadar Türkiye’deki internet etkinliğini analiz etmek için kullanılmıştır.
Bulgular
Nisan 2014’ten Nisan 2024’e kadar olan gözlem dönemi boyunca, otizm için göreli arama hacminde önemli bir artış kaydedilmiştir. Tüm yıllar boyunca aylık arama sorgularının analizi, Dünya Otizm Farkındalık Günü gibi otizm farkındalık etkinliklerine atfedilebilecek şekilde, Nisan ayının otizm için en yüksek göreceli arama hacmine sahip ay olduğunu ortaya koymuştur. Bununla birlikte, bu eğilim kısa süreli olmuş ve tüm yıla yayılmamıştır.
Sonuç
Bulgular, Türkiye’de otizme yönelik internet ilgisinde bir artış olduğunu ortaya koymaktadır. Ayrıca, otizm farkındalık etkinliklerinin internet ilgisindeki artış üzerindeki potansiyel etkisini de vurgulamaktadır. Genel nüfus arasında otizm farkındalığını artıracak politikaların hayata geçirilmesi elzemdir. Daha da önemlisi, bu girişimler belirli zamanlarla sınırlı kalmamalı, tüm yıl boyunca uygulanmalıdır.
Anahtar Kelimeler: Farkındalık, otizm, Google Trends, internet ilgisi, Türkiye
Kaynakça
American Psychiatric Association. Diagnostic and statistical manual of mental disorders. 5th ed. Washington (DC): American Psychiatric Association; 2013.
Shaw KA, Williams S, Patrick ME, Valencia-Prado M, Durkin MS, Howerton EM, Ladd-Acosta CM, Pas ET, Bakian AV, Bartholomew P, Nieves-Muñoz N, Sidwell K, Alford A, Bilder DA, DiRienzo M, Fitzgerald RT, Furnier SM, Hudson AE, Pokoski OM, Shea L, Tinker SC, Warren Z, Zahorodny W, Agosto-Rosa H, Anbar J, Chavez KY, Esler A, Forkner A, Grzybowski A, Agib AH, Hallas L, Lopez M, Magaña S, Nguyen RHN, Parker J, Pierce K, Protho T, Torres H, Vanegas SB, Vehorn A, Zhang M, Andrews J, Greer F, Hall-Lande J, McArthur D, Mitamura M, Montes AJ, Pettygrove S, Shenouda J, Skowyra C, Washington A, Maenner MJ. Prevalence and early identification of autism spectrum disorder among children aged 4 and 8 years - autism and developmental disabilities monitoring network, 16 sites, United States, 2022. MMWR Surveill Summ. 2025;74:1-22.
Neggers YH. Increasing prevalence, changes in diagnostic criteria, and nutritional risk factors for autism spectrum disorders. ISRN Nutr. 2014;2014:514026.
Shen L, Liu X, Zhang H, Lin J, Feng C, Iqbal J. Biomarkers in autism spectrum disorders: current progress. Clin Chim Acta. 2020;502:41-54.
Alsehemi MA, Abousaadah MM, Sairafi RA, Jan MM. Public awareness of autism spectrum disorder. Neurosciences (Riyadh). 2017;22:213-215.
Sukkar O. Level of awareness of autism spectrum disorder among members of Saudi Society: an exploratory study. Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi Özel Eğitim Dergisi. 2020;21:227-246.
Dillenburger K, Jordan JA, McKerr L, Devine P, Keenan M. Awareness and knowledge of autism and autism interventions: a general population survey. Res Autism Spectr Disord. 2013;7:1558-1567.
Tipton LA, Blacher J. Brief report: autism awareness: views from a campus community. J Autism Dev Disord. 2014;44:477-483.
Rakap S, Balikci S, Kalkan S, Aydin B. Knowledge of autism spectrum disorder among the general population in Turkey: implications for public training and education. Intl J Disabil Dev Educ. 2022;69:565-577.
Yu L, Stronach S, Harrison AJ. Public knowledge and stigma of autism spectrum disorder: comparing China with the United States. Autism. 2020;24:1531-1545.
Chan KKS, Leung DCK, Fung WTW. Longitudinal impact of parents’ discrimination experiences on children’s internalizing and externalizing symptoms: a 2-year study of families of autistic children. Autism. 2023;27:296-308.
Turnock A, Langley K, Jones CRG. Understanding stigma in autism: a narrative review and theoretical model. Autism Adulthood. 2022;4:76-91.
Zeidan J, Fombonne E, Scorah J, Ibrahim A, Durkin MS, Saxena S, Yusuf A, Shih A, Elsabbagh M. Global prevalence of autism: a systematic review update. Autism Res. 2022;15:778-790.
Kars S, Akyürek G. Otizmin basılı medyada temsili: ulusal eylem planından sonraki sürecin incelenmesi. Ergoterapi ve Rehabilitasyon Dergisi. 2019;8:187-194.
Statcounter Global Stats. Search engine market share worldwide [Internet]. 2023 [cited 2024 Apr 20]. Available from: https://gs.statcounter.com/search-engine-market-share/all/worldwide/2023
Boehm A, Pizzini A, Sonnweber T, Loeffler-Ragg J, Lamina C, Weiss G, Tancevski I. Assessing global COPD awareness with Google Trends. Eur Respir J. 2019;53:1900351.
Walker A, Hopkins C, Surda P. Use of Google Trends to investigate loss-of-smell-related searches during the COVID-19 outbreak. Int Forum Allergy Rhinol. 2020;10:839-847.
Schootman M, Toor A, Cavazos-Rehg P, Jeffe DB, McQueen A, Eberth J, Davidson NO. The utility of Google Trends data to examine interest in cancer screening. BMJ Open. 2015;5:e006678.
Lippi G, Mattiuzzi C, Cervellin G. Do “disease awareness days” work? A 5-year investigation using Google Trends. J Epidemiol Glob Health. 2020;10:245-246.
Savelkoel J, Claushuis TAM, van Engelen TSR, Scheres LJJ, Wiersinga WJ. Global impact of World Sepsis Day on digital awareness of sepsis: an evaluation using Google Trends. Crit Care. 2018;22:61.
Bayın Donar G. Google arama hacmi verileri ile Türkiye’de hastalık farkındalık günlerinin etkinliğinin değerlendirilmesi. Mersin Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi. 2020;13:177-188.
Neng B, Sarısaltık A, Hıdıroğlu S, Karavuş M. Autism awareness of mothers scale (AAMS): a study of validity and reliability. TRSPED. 2023:1-1.
Çitil G, Çöp E, Açıkel SB, Sarı E, Karacan CD, Şenel S. Assessment of the knowledge and awareness of pediatric residents and pediatricians about autism spectrum disorder at a single center in Turkey. J Community Psychol. 2021;49:2264-2275.
Akdağ B. Investigation of knowledge about autism spectrum disorder among healthcare professionals in a district. Ege Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi Dergisi. 2023;39:243-249.
Kul M, Dağ P, Akdağ B, Kara MZ. Sociodemographic and social barriers to early detection of autism. Turk J Pediatr. 2023;65:778-788.
Kilicaslan F, Tufan AE. Autism spectrum disorder: comorbidity and demographics in a clinical sample. Int J Dev Disabil. 2022;70:241-250.
Bodur S, Taskiran C, Isildar Y, Alan BE, Cetinkaya M, Kara H, Sahin M, Turgut S. Factors affecting burden of psychopharmacological medication in patients with autism spectrum disorder: the importance of early diagnosis. Klinik Psikofarmakol Bulteni. 2016;26:273-277.
Gabbay-Dizdar N, Ilan M, Meiri G, Faroy M, Michaelovski A, Flusser H, Menashe I, Koller J, Zachor DA, Dinstein I. Early diagnosis of autism in the community is associated with marked improvement in social symptoms within 1-2 years. Autism. 2022;26:1353-1363.
World Autism Awareness Day [Internet]. [cited 2024 Dec 22]. Available from: https://www.sagepub.com/explore-our-content/blogs/posts/asia-pacific-insights/2024/11/22/world-autism-awareness-day
T.C. Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı. Otizm spektrum bozukluğu olan bireylere yönelik ulusal eylem planı (2016–2019) [Internet]. Ankara: T.C. Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı; 2016. [cited 2024 Dec 22]. Available from: https://ulusaleylem.aile.gov.tr/media/p0tnjlb3/i-_ulusal_otizm_eylem_-plani_-durum_-raporu_2020.pdf
Ahmed W, Bath PA, Sbaffi L, Demartini G. Measuring the effect of public health campaigns on Twitter: the case of World Autism Awareness Day. In: Chowdhury G, McLeod J, Gillet V, Willett P, editors. Transforming digital worlds. iConference 2018. Lecture Notes in Computer Science. Vol. 10766. Cham: Springer; 2018. p. 10-16.
Lang-Illievich K, Lang J, Szilagyi IS, Ullrich T, Wagner-Skacel J, Repiská G, Bornemann-Cimenti H. The internet’s interest in autism peaks in April: a Google Trends analysis. J Autism Dev Disord. 2023;53:2915-2918.
Özkent Y. The effect of psychological disease portrayals in TV series on internet searches: a Google Trends based analysis. İletişim Kuram ve Araştırma Dergisi. 2023;1:36-55.
Burzyńska J, Binkowska-Bury M, Januszewicz P. Television as a source of information on health and illness–review of benefits and problems. Progress in Health Sciences. 2015;5:174-184.
Zago D, Cautero P, Scarpis E, Pompili E, Voglino G, Siliquini R, Brusaferro S, Brunelli L. TV medical dramas: assessing the portrayal of public health in primetime. Front Public Health. 2024;12:1432528.
